Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркі
ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің РММ

География

Баянауыл ұлттық табиғи паркі үш бөлімшеден тұрады:

  • Баянауыл бөлімшесі: Қаражар, Ақсан, Баянауыл учаскелерінен тұрады, жалпы аумағы – 19 188 га.
  • Жасыбай бөлімшесі: Торайғыр, Егіндібұлақ, Біржанкөл, Жасыбай учаскелерінен тұрады, жалпы аумағы – 22 904 га.
  • Далба бөлімшесі: Мұрындай, Күркелін және 1-Май учаскелерінен тұрады. Бұл учаскелер бір-бірінен 25-45 км қашықтықта орналасқан, жалпы аумағы – 26 360 га.

Парк аумағы Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 7 шілдедегі №175 «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы» Заңына сәйкес аймақтарға бөлінген.



ЕҚТА-ның функционалдық аймақтары бойынша қорғалу режимдері


                                                  №


Функционалдық аймақ атауы


Аумағы,
га


Қорғалу режимі

1

2

3

4

  1

Қорықтық режим аймағы

9074

Қорықтық режим аймағында мемлекеттік ұлттық табиғи парк аумағында кез келген шаруашылық қызмет пен рекреациялық пайдалануға тыйым салынады және бұл жерде 2006 жылғы 7 шілдедегі ЕҚТА туралы Заңның 40-бабының 1-тармағында көзделген мемлекеттік табиғи қорық тәрізді қорғалу режимі белгіленеді.

  2

Экологиялық тұрақтандыру аймағы

4695

Экологиялық тұрақтандыру аймағында қорықтық қорғалу режимі белгіленеді, мұнда шаруашылық және рекреациялық қызметке тыйым салынады, реттелетін экологиялық туризм мен бүлінген табиғи кешендер мен мемлекеттік табиғи-қорық қоры нысандарын қалпына келтіру іс-шараларынан басқа жағдайларда.

3

Туристік және рекреациялық қызмет аймағы

15247,6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Туристік және рекреациялық қызмет аймағы мемлекеттік ұлттық табиғи паркке келушілер үшін реттелетін қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді демалыс учаскелеріне бөлінеді.
Бұл аймақта табиғи кешендер мен мемлекеттік табиғи-қорық қоры нысандарын сақтауды қамтамасыз ететін арнайы қорғалу режимі белгіленеді. Аталған аумақта реттелетін туристік және рекреациялық пайдалануға (аңшылықтан басқа) рұқсат етіледі, соның ішінде туристік маршруттар мен соқпақтарды ұйымдастыру, бивактық тұрақтар мен шолу алаңдарын орнату жүктеме нормаларын ескере отырып жүзеге асырылады.

 

 

4

Шектеулі шаруашылық қызмет аймағы

 

39436,2

Шектеулі шаруашылық қызмет аймағында әкімшілік-шаруашылық мақсаттағы нысандар орналастырылады, мемлекеттік ұлттық табиғи парктің күзеті мен жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, келушілерге қызмет көрсетуге қажетті шаруашылық қызмет жүргізіледі. Оған әуесқой (спорттық) аңшылық пен балық аулауды ұйымдастыру, рекреациялық орталықтар, қонақ үйлер, кемпингтер, мұражайлар және туристерге қызмет көрсететін өзге де нысандарды салу және пайдалану жатады.

 

                   Барлығы

68452,8

 




Баянауыл ұлттық паркінің гидрологиясы

Баянауыл ұлттық паркінің гидрологиясы

Баянауыл ұлттық паркінің аумағында 11 көл бар. Олардың 7-уі су айнасы ауданы 1 км²-ден аз, ал 4 көл (Сабындыколь, Жасыбай, Торайгыр, Биржанколь) 1 мен 7,4 км² аралығында. Барлық көлдердің жалпы су айнасы ауданы шамамен 15,3 км², бұл ұлттық парк аумағының шамамен 3%-ын құрайды.

11 Жалпы көлдер саны
4 Ірі көлдер
15.3 Жалпы су айнасы ауданы, км²
3% Парк аумағына шаққандағы пайызы

Ірі көлдер (аудан > 1 км²)

Озеро Сабындыколь

Ірі көл
7.4 км²
Айна беті ауданы
95.9 км²
Су жинау алаңы ауданы
9.5 м
Макс. тереңдік
6 м
Орташа тереңдік

Баянауыл ауылының маңында, Ақбет пен Нияз шыңдарын бөлетін жарықта орналасқан. Көл бассейні Баянауыл тауларында, су жинау алаңының абсолютті биіктіктері 50–1022 м аралығында. Көл табаны ендік тектоникалық жарық арқылы қалыптасқан шұңқыр.

Өсімдіктер жамылғысы: Жасыл желек су жинау алаңының 75%-ын алып, шамамен 4–5% батпақ.

Су температурасы: 2,8–19,3°C

Тұщы су
Су құрамы: натрий гидрокарбонатты

Озеро Жасыбай

Ірі көл
3.7 км²
Айна беті ауданы
31.2 км²
Су жинау алаңы ауданы
14 м
Макс. тереңдік
9–10 м
Орташа тереңдік

Ақбет пен Огелен шыңдарының арасында терең ойыс тәрізді шатқалда орналасқан.

Жағалауы: Солтүстік-шығыс жаға кей жерлерде тегіс, биіктігі 2,4 м. Жағалау жолағы тар (10–30 м), құмды.

Төбі: тегіс, құмды және жеке тастар кездеседі.

Тұщы су
Ерекшелік: аммиак іздері анықталады.

Озеро Торайгыр

Ірі көл
1.9 км²
Айна беті ауданы
12.9 км²
Су жинау алаңы ауданы
11 м
Макс. тереңдік
6 м
Орташа тереңдік

Баянауыл тауларының солтүстік беткейінің етегінде орналасқан. Су жинау алаңы таулы және төбелі бөліктерге бөлінеді: таулы бөлік оңтүстік жақта (Ұлттық парк аумағында), төбелі бөлік солтүстік жақта (парк аумағынан тыс).

Биіктіктер: таулы су жинау бөлігінде абсолютті биіктіктер 800–1027 м (Ақбет шыңы – 1027 м) аралығында.

Сәл тұзды су
Су құрамы: натрий гидрокарбонат-хлоридті

Озеро Биржанколь

Ірі көл
~1 км²
Айна беті ауданы
40.6 км²
Су жинау алаңы ауданы
5.0 м
Макс. тереңдік
4 м
Орташа тереңдік

Баянауыл кентінен солтүстік-батысқа қарай 24 км жерде, Жаманаула жотасының солтүстік бөлігіне жақын орналасқан. Көл өзенсіз. Солтүстік-батыс жағынан оған 10 км ұзындықтағы аңғар келеді, оның сағасы 5–10 м ені бар.

Қоректенуі: беткей және жер асты сулары арқылы.

Тұщы су
Түрі: өзенсіз көл

Шағын көлдер (аудан < 1 км²)

Озеро Сарыкамыс

Шағын көл
< 1 км²
Аудан
1.5 м
Макс. тереңдік
1.1 г/л
Минерализация
7.3
pH

Өзенсіз, Жасыбай көлінен 11,5 км батысқа (Баянауыл тауларының ортасында) солтүстік-батыс беткейінде орналасқан.

Минералды су
Су құрамы: магний-кальций-натрий гидрокарбонатты

Озеро Кумдыколь

Шағын көл
500 м
Ұзындығы
100–400 м
Ені
Тереңдік
< 1 км²
Аудан

Биржанколь ауылынан солтүстік-батысқа 5 км жерде (Баянауыл тауларының солтүстік-батыс бөлігі етегінде) орналасқан.

Ескертпе: су тереңдігі мен құрамына қатысты мәліметтер жоқ.

Өзендер

Речка Шетеспе (Еспе)

Өзен
33 км
Ұзындығы
227 км²
Су жинау алаңы
181 м
Жалпы құлдырау
5.5%
Орташа көлбеу

Жел Баянауыл тауларының оңтүстік-шығыс беткейінде ағын туғызады, Малайка жазығында жер асты сулары екі бағыттағы бұлақтар түрінде бетке шығады.

Аузі: тұзды, уақытша құрғайтын Комбобсор көліне құяды.

Аты жоқ өзен

Өзен
6 км
Ұзындығы
14.9 км²
Су жинау алаңы
600 м
Шығу биіктігі
Көлбеу

Баянауыл тауларының оңтүстік-шығыс бөлігінде бастау алады. БГНПП аумағында 600 м биіктікте бұлақ суларының әсерінен пайда болады.

Ерекшелік: бастауынан кейін су мөлшері едәуір артады.

Балық бұлағы

Өзен
46 км
Ұзындығы
365 км²
Су жинау алаңы
250 м
Жалпы құлдырау
5.4%
Орташа көлбеу

Сабындыколь көлінің негізгі ағысы болып табылады. Бұлақ бассейні Сабындыколь көлінің су жинау алаңының шамамен 60%-ын құрайды.

Шығу: Желанбас тауларында екі аты жоқ бұлақтан басталады.

Өзен желісі: бассейндегі ағын жүйесінің жалпы ұзындығы 40,9 км, желі тығыздығы 0,63 км/км².

Қатысты: Сабындыколь көлінің негізгі ағысы.

Бұлақтар

Телеубұлақ бұлағы

Бұлақ
7 км
Ұзындығы
6 км²
Су жинау алаңы
125 м
Жалпы құлдырау
17.9%
Орташа көлбеу

Баянауыл тауларының солтүстік-шығыс беткейінде ағын түзеді және сор басқан алқапта жоғалады.

Мәртебе: қорық аймағында орналасқан және 2005 жылғы ҚР №657 қаулысымен аса құнды гидрогеологиялық объектілер тізіміне енгізілген.

Балық бұлағы

Бұлақ
31.3 км
Салаларымен ұзындығы
65.3 км²
Су жинау алаңы
137 м
Жалпы құлдырау
11.4%
Орташа көлбеу

Сабындыколь көлінің негізгі ағысы болып табылады. Бұлақ бассейні Сабындыколь көлінің су жинау алаңының шамамен 60%-ын құрайды.

Шығу: Желанбас тауларында екі аты жоқ бұлақтан басталады.

Өзен желісі: бассейндегі ағын жүйесінің жалпы ұзындығы 40,9 км, желі тығыздығы 0,63 км/км².

Қатысты: Сабындыколь көлінің негізгі ағысы.